Cát xây dựng hạt to là gì? Khi nào nên và không nên dùng

Cát xây dựng hạt to là vật liệu quen thuộc ở các hạng mục như móng, nền và bê tông. Tuy nhiên trong một số trường hợp, cát hạt to lại ảnh hưởng đến chất lượng công trình nếu sử dụng sai cách. Vậy khi nào nên dùng cát hạt to, khi nào không nên dùng? Cùng Minsando tìm hiểu và giải đáp thắc mắc này trong bài viết dưới đây. 

Cát xây dựng hạt to là cát gì?

Cát xây dựng hạt to là loại cát có kích thước hạt lớn, khoảng 2mm – 5mm, thường là cát vàng. Cát hạt lớn, bề mặt cứng, góc cạnh, nên có khả năng chịu lực tốt. Cát xây dựng hạt to chủ yếu được khai thác từ sông, suối hoặc mỏ tự nhiên, trải qua quá trình sàng lọc trước khi đưa vào sử dụng. 

Nhờ cấu trúc hạt lớn, cát hạt to tạo liên kết chắc chắn khi trộn với xi măng và đá. Vì thế chúng được dùng trong trộn bê tông, đổ dầm, đổ móng,… những hạng mục yêu cầu kết cấu vững chắc. 

Khi nào cần dùng cát xây dựng hạt to

Có nhiều phân loại cát xây dựng khác nhau, mỗi loại phù hợp với một hạng mục nhất định. Do vậy, mua cát xây dựng hạt to cần chọn và dùng đúng hạng mục để đảm bảo chất lượng thi công và tối ưu chi phí. 

Hạng mục cần dùng cát xây dựng hạt to

Cát xây dựng hạt to phát huy hiệu quả tốt nhất trong các hạng mục yêu cầu độ bền cao, chịu lực tốt và kết cấu ổn định lâu dài.

• Xây tường chịu lực: Cát vàng hạt to được trộn cùng với vữa để xây tường chịu lực nhờ khả năng liên kết tốt với xi măng.
• Làm móng công trình: Cát được dùng đổ bê tông móng cọc, trộn bê tông lót móng, gia cố nền móng yếu,… giúp móng đạt cường độ tốt, hạn chế sụt lún. 
• Đổ nền nhà: Cát vàng hạt to dùng trộn bê tông đổ nền nhà, làm lớp nền chịu lực trước khi lát gạch, tạo bề mặt ổn định, hạn chế nứt nền. 
• San lấp mặt bằng: Nhờ khả năng thoát nước tốt và độ ổn định cao, cát hạt to dùng trong san lấp nền, gia cố nền đất yếu, tránh sụt lún về sau.

Hạng mục không nên dùng cát xây dựng hạt to

Bên cạnh các ưu điểm về độ bền, cát xây dựng hạt to không phù hợp cho các công việc yêu cầu bề mặt mịn, tính thẩm mỹ cao như:

• Trát hoàn thiện tường: Cát xây hạt to dùng trát tường khiến bề mặt sần sùi, thô ráp, khó thi công phẳng đẹp, không phù hợp trát hoàn thiện. 
• Láng nền mỏng: Láng nền cần độ mịn cao để tạo mặt phẳng đẹp trong khi cát hạt to dễ bị gợn, lồi lõm, khó tạo lớp nền láng mịn. 
• Hoàn thiện nội thất: Những hạng mục như ốp lát gạch, đá,… không nên sử dụng cát xây dựng hạt to để tránh ảnh hưởng đến chất lượng hoàn thiện. 

Tỷ lệ trộn cát xây dựng hạt to

Cát xây dựng hạt to được dùng chủ yếu trong việc trộn bê tông cùng với xi măng và đá. Tỷ lệ trộn cát trong bê tông là 3 phần cát, 1 phần xi măng và 3 phần đá dăm. Tỷ lệ này đảm bảo bê tông có độ bền cao, chịu lực tốt. 

Ngoài ra, nếu chỉ yêu cầu khả năng chịu lực vừa phải, bạn có thể trộn cát xây dựng hạt to theo tỷ lệ: 4 phần cát, 1 phần xi măng và 2 phần đá dăm. Tỷ lệ này đảm bảo bê tông vẫn giữ được chất lượng, tiết kiệm vật liệu và tối ưu chi phí. 

Lỗi sai phổ biến khi dùng cát xây dựng hạt to và cách khắc phục

Cát xây dựng hạt to chịu lực tốt nhưng vẫn gặp phải tình nứt vỡ nếu sử dụng không đúng cách. Dưới đây là tổng hợp một số lỗi sai mà nhiều thợ vẫn mắc phải khi dùng cát hạt to.

Dùng sai mục đích, gây bong tróc: Nhiều người thợ vẫn dùng cát hạt to cho các hạng mục hoàn thiện, khiến độ bám của cát kém, dễ bong tróc. Cách khắc phục là sử dụng các loại cát mịn hoặc trộn thêm cát xây tô với cát hạt to để thi công. 

>>> Xem thêm: Giải pháp cứu nguy tường nứt, bê tông bong tróc với vữa sửa chữa

Trộn sai tỷ lệ: Trộn vữa bê tông với cát xây dựng hạt to sai tỷ lệ khiến vữa giảm độ bền, dễ nứt vỡ. Cách khắc phục là tuân thủ đúng tỷ lệ trộn để vữa đạt cường độ tối ưu, đảm bảo chất lượng lâu dài. 

Không xử lý trước khi thi công gây kết cấu yếu: Bê tông trộn cát hạt to được đổ trực tiếp trên nền yếu, đất bùn, không đầm nén lớp lót,… khiến kết cấu bê tông hoàn thiện yếu hơn, dễ lún nứt. Do đó, cần xử lý nền móng trước khi đổ bê tông, dầm móng để vữa bê tông dải đều khắp kết cấu nền. 

Thi công sai quy trình, nhanh xuống cấp: Thi công sai cách, không bảo dưỡng, sử dụng sai vật liệu gây ra nứt nền, nứt bê tông. Cách khắc phục là trộn đều cát xây dựng hạt to, thi công đúng kỹ thuật, bảo dưỡng bê tông định kỳ.

Tóm lại, cát xây dựng hạt to là vật liệu quan trọng trong nhiều hạng mục thi công như xây tường, làm móng, đổ nền và bê tông nhờ khả năng chịu lực tốt và độ bền cao. Tuy nhiên để đạt hiệu quả tối ưu, người thi công cần chọn đúng loại cát, tuân thủ tỷ lệ trộn và kỹ thuật thi công để tránh nứt vỡ, bong tróc, nền yếu và sụt lún sau này.