Phụ gia xây dựng là gì? Có nên dùng và lưu ý khi dùng phụ gia

Trước đây, phụ gia xây dựng được xem là giải pháp bổ trợ, được sử dụng khi công trình gặp vấn đề hoặc cần xử lý các tình huống phát sinh. Tuy nhiên với sự thay đổi của vật liệu xây và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, phụ gia đang trở thành một phần quan trọng trong thi công hiện đại. Vậy có nên dùng phụ gia trong xây dựng và cần lưu ý gì khi dùng? Cùng Minsando tìm hiểu và giải đáp những thắc mắc này trong bài viết dưới đây nhé. 

Phụ gia xây dựng là gì? 

Phụ gia xây dựng là các chất được bổ sung với liều lượng hợp lý vào vữa, bê tông hoặc các hỗn hợp xây dựng khác để cải thiện tính chất kỹ thuật của vật liệu so với trạng thái ban đầu. Phụ gia không thay thế vật liệu chính mà đóng vai trò điều chỉnh, tăng tính năng thi công của vật liệu chính trong quá trình thi công. 

Tác dụng của phụ gia trong thi công thực tế

Tùy theo mục đích, phụ gia xây dựng có thể giúp vữa, bê tông dễ thi công hơn, bám dính tốt hơn, giảm nứt, tăng độ bền, chống thấm, kiểm soát thời gian đông kết,… Chúng được xem là một phần của giải pháp thi công hiện đại, giúp công trình đạt chất lượng ổn định, bền vững hơn. Khi được trộn với tỷ lệ phù hợp, phụ gia giúp chất lượng công trình được cải thiện, cụ thể:

• Tăng tính thi công của vữa và bê tông, giúp hỗn hợp dẻo hơn, dễ trộn, dễ trải và bám dính tốt hơn. 
• Kiểm soát co ngót, hạn chế nứt, giảm nguy cơ xuất hiện nứt chân chim, bong tróc hoặc rỗ bề mặt. 
• Nâng cao độ bền, khả năng chống chịu của công trình, tăng cường độ, giảm thấm nước, kháng ẩm, chống nứt,…
• Tối ưu thời gian và chi phí thi công bằng việc hạn chế sửa chữa, thi công đồng bộ, ổn định và hiệu quả hơn.

 Các loại phụ gia phổ biến trong xây dựng

Phụ gia trong xây dựng được chia thành nhiều nhóm khác nhau dựa trên thành phần và công dụng.

Phụ gia hóa học

Phụ gia hóa học là những hợp chất hóa học dạng lỏng hoặc bột được thêm vào hỗn hợp vữa, bê tông để điều chỉnh đặc tính trộn, đông kết, tính cơ học của vật liệu. Một số phụ gia hóa học quen thuộc như: 

• Phụ gia giữ nước: Có tác dụng làm tăng độ chảy mà vẫn giữ hàm lượng khí và độ lưu động của vữa, bê tông, từ đó tăng cường độ của vật liệu khi đã đóng rắn. 
• Phụ gia chậm đông kết: Giúp làm giảm tốc độ phản ứng giữa xi măng và nước, kéo dài thời gian ninh kết của bê tông.
• Phụ gia đóng rắn nhanh: Đẩy nhanh tốc độ phản ứng giữa xi măng và nước, tăng tốc độ ninh kết cho vữa và bê tông. 
• Phụ gia hóa dẻo chậm đông kết: Có tác dụng giữ nước, kéo dài thời gian ninh kết, tăng cường độ dẻo cho vữa, bê tông. 
• Phụ gia hóa dẻo đóng rắn nhanh: Phụ gia kết hợp với tính dẻo của vữa, bê tông, giúp hỗn hợp đóng rắn nhanh. 
• Phụ gia siêu dẻo: Phụ gia được thêm vào giúp vữa, bê tông có độ lưu động cao nhưng vẫn giữ nguyên tỷ lệ N/X, giảm lượng nước và tăng cường độ khi đóng rắn. 
• Phụ gia siêu dẻo chậm đông kết: Phụ gia có khả năng giảm nước bậc cao, làm chậm thời gian ninh kết cho vữa, bê tông. 

Phụ gia kháng hoạt tính

Phụ gia kháng hoạt tính được thiết kế để ngăn chặn hoặc giảm các phản ứng không mong muốn trong hỗn hợp bê tông, vữa. Những phản ứng này có thể gây hại cho kết cấu theo thời gian nếu không được kiểm soát đúng mức. 

• Xỉ lò cao nghiền mịn: Phụ gia giúp giảm nhiệt thủy hóa, hạn chế co ngót, cải thiện độ đặc chắc của kết cấu. 
• Puzolan tự nhiên nghiền mịn: Được trộn với xi măng giúp hạn chế các phản ứng bất lợi trong bê tông, tăng độ bền, giảm nứt và chống xâm thực của kết cấu. 
• Tro bay nhiệt điện: Giúp giảm phản ứng kiềm – silic, hạn chế nứt, tăng độ rắn chắc cho bê tông, nhất là những kết cấu lớn. 
• Muội silic: Phụ gia có tác dụng lấp đầy các lỗ rỗng vi mô, tăng khả năng chống thấm cho bê tông.

Phụ gia có công dụng đặc thù riêng

Ngoài hai nhóm cơ bản, có một số phụ gia xây dựng được phát triển riêng để phục vụ những yêu cầu kỹ thuật cụ thể trong thi công, hoàn thiện công trình. 

• Phụ gia giảm co ngót: Hỗ trợ giảm thiểu co ngót khi bê tông, vữa khô, từ đó giảm nứt, cải thiện ổn định bề mặt. 
• Phụ gia chống thấm: Tạo màng hoặc cấu trúc liên kết phân tử giúp hạn chế nước xâm nhập vào vật liệu. 
• Phụ gia bảo vệ chống sinh vật: Đây là phụ gia xây dựng có chứa thành phần kháng khuẩn, kháng nấm, giúp ức chế sự phát triển của vi sinh vật trên bề mặt vữa, bê tông. 
• Phụ gia ức chế ăn mòn cốt thép: Có tác dụng làm chậm hoặc ngăn chặn quá trình oxy hóa của thép trong bê tông. 
• Phụ gia cuốn khí: Tạo ra các bọt khí nhỏ phân bổ đều trong bê tông, vữa, giúp hỗn hợp dễ đầm chặt hơn, giảm hiện tượng rỗ bề mặt. 

Lưu ý khi sử dụng phụ gia xây dựng

Dù mang lại nhiều loại ích trong cải thiện tính chất vữa, bê tông nhưng phụ gia xây dựng chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách. Dưới đây là một số lưu ý cần nhớ trong quá trình sử dụng phụ gia trong thi công: 

• Ưu tiên phụ gia ít mùi, thân thiện với môi trường, có VOC thấp, chứng nhận xanh, không gây kích ứng. 
• Đảm bảo thông gió tốt khi thi công, không nên sử dụng phụ gia có mùi ở không gian kín.
• Chọn phụ gia xây dựng phù hợp với từng bề mặt
• Tuân thủ liều lượng khuyến cáo trong quá trình trộn
• Phụ gia sẽ không thể phát huy tác dụng khi cấp phối sai hoặc thi công sai kỹ thuật

>>> Xem thêm: Bê tông khô trộn sẵn là gì? Giải pháp tiện lợi cho công trình xây dựng

Phụ gia xây dựng ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thi công và độ bền công trình. Khi được lựa chọn và sử dụng đúng kỹ thuật, phụ gia giúp cải thiện khả năng thi công, hạn chế nứt, tăng độ ổn định cho vữa và bê tông. Vì vậy, thay vì dùng theo thói quen, các công trình hiện đại cần tiếp cận phụ gia như một phần của giải pháp vật liệu đồng bộ, nhằm kiểm soát rủi ro và tối ưu hiệu quả lâu dài.