Xe tải trên 1 tấn hạn chế vào nội đô: Công trình tập kết VLXD thế nào?

Nếu xe tải trên 1 tấn hạn chế vào nội đô TP.HCM từ 6h đến 22h, các công trình xây dựng sẽ nhận cát, xi măng, đá và các loại vật liệu xây dựng vào thời điểm nào?

Đây là câu hỏi đáng chú ý đối với nhà thầu và các công trình nằm sâu trong khu vực trung tâm, nơi mặt bằng tập kết vốn đã hạn chế. Theo dự thảo đang được Sở Xây dựng TP.HCM hoàn thiện, xe tải và xe chuyên dùng chở trên 1 tấn được đề xuất không lưu thông vào khu vực hạn chế từ 6h đến 22h hằng ngày. Với xe chở từ 1 tấn trở xuống, thời gian hạn chế dự kiến tập trung vào hai khung giờ cao điểm 6h-9h và 15h-20h.

Vì sao thay đổi giờ xe tải có thể tác động đến công trình nội đô?

Vật liệu xây dựng có đặc thù khác nhiều nhóm hàng hóa thông thường. Với các hạng mục xây, trát, cán nền, công trình có thể cần đồng thời cát, xi măng, đá, vật liệu đóng bao và nhiều loại phụ gia khác. Trong khi đó, công trình nhà phố, sửa chữa, cải tạo hoặc dự án nằm trong khu dân cư thường có diện tích tập kết nhỏ. Việc đưa một lượng lớn vật liệu vào công trình cùng lúc không phải lúc nào cũng khả thi.

Nếu khung giờ giao xe tải bị thu hẹp, bài toán không đơn giản chỉ là “chuyển sang giao ban đêm”. Nhà thầu còn phải tính đến nhân công nhận hàng, khu vực dỡ vật tư, tiếng ồn, khả năng bảo quản vật liệu và tiến độ sử dụng trong ngày hôm sau.

Thực tế, TP.HCM đã có quy định hạn chế xe tải trong nội đô từ trước. Theo Quyết định 23/2018/QĐ-UBND, xe tải nhẹ bị hạn chế trong các khung 6h-9h và 16h-20h; xe tải nặng, được xác định trong quy định này là nhóm có khối lượng chuyên chở trên 2.500 kg, bị hạn chế từ 6h đến 22h, trừ một số tuyến hành lang và trường hợp được phép. Điểm đáng chú ý ở phương án mới là ngưỡng được đề xuất hạ xuống nhóm xe chở trên 1 tấn, vì vậy phạm vi phương tiện bị ảnh hưởng có thể rộng hơn nếu quy định được ban hành theo nội dung hiện nay.

Vật liệu rời khiến bài toán tập kết phức tạp hơn

Cát, đá và một số loại vật liệu rời thường cần vận chuyển với khối lượng tương đối lớn. Khi đưa về công trình, nhà thầu còn phải bố trí khu vực đổ, che chắn và bảo quản để tránh thất thoát hoặc ảnh hưởng khu vực xung quanh. Đối với vữa xi măng – cát phối trộn tại công trường, nhà thầu không chỉ cần xi măng mà còn phải duy trì nguồn cát, nước và khu vực phối trộn. Với công trình có mặt bằng hẹp, lượng vật liệu tập kết càng lớn thì khả năng tổ chức mặt bằng càng phức tạp.

Do đó, nếu thời gian phương tiện được phép tiếp cận nội đô tiếp tục thu hẹp, quản lý giao nhận vật tư sẽ trở thành một phần quan trọng hơn trong kế hoạch thi công, thay vì chỉ gọi vật liệu khi công trường sắp hết hàng.

Nhà thầu có thể chủ động kế hoạch vật liệu như thế nào?

Trước hết, công trình nên chuyển từ hình thức đặt hàng theo nhu cầu phát sinh sang lập kế hoạch cung ứng theo ngày hoặc theo từng giai đoạn thi công. Nhà thầu cần xác định rõ vật liệu nào cần giao bằng xe tải lớn, vật liệu nào có thể chia nhỏ và mức tồn kho tối thiểu cần duy trì tại công trình.

Một phương án khác là bố trí kho trung chuyển hoặc điểm tập kết gần khu vực thi công, sau đó tổ chức vận chuyển chặng cuối bằng phương tiện phù hợp với quy định giao thông và điều kiện đường vào công trình. Tuy nhiên, phương án này cần tính thêm chi phí bốc xếp, vận chuyển hai chặng và bảo quản vật tư.

Đối với một số hạng mục sử dụng vữa, nhà thầu cũng có thể cân nhắc chuyển từ việc tập kết riêng cát + xi măng + phụ gia sang sử dụng vữa khô trộn sẵn đóng bao nếu loại vữa đó đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Vữa khô trộn sẵn giúp giảm áp lực tập kết vật liệu như thế nào?

Vữa khô trộn sẵn không giải quyết trực tiếp vấn đề hạn chế xe tải, bởi sản phẩm vẫn cần được vận chuyển đến công trường. Tuy nhiên, lợi thế nằm ở cách tổ chức vật tư. Thay vì phải chuẩn bị riêng cát, xi măng và các thành phần khác để phối trộn tại chỗ, vữa khô được cấp phối tại nhà máy và đóng bao. Khi sử dụng, người thi công chủ yếu trộn với lượng nước theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Đối với công trình nội đô có diện tích nhỏ, hình thức đóng bao giúp việc xếp kho, tính số lượng, vận chuyển nội bộ và kiểm soát hao hụt thuận tiện hơn so với việc tập kết cát rời. Đồng thời, nhà thầu có thể dự trữ số lượng phù hợp theo tiến độ thay vì phải dành diện tích lớn cho nhiều loại nguyên vật liệu riêng biệt. Tuy vậy, không nên hiểu rằng vữa khô trộn sẵn có thể thay thế toàn bộ vật liệu rời trong mọi hạng mục. Việc lựa chọn vẫn phải căn cứ vào loại công việc, yêu cầu kỹ thuật, định mức, chi phí và biện pháp thi công.

Công trình nội đô cần chuyển từ “gọi vật tư” sang quản lý chuỗi cung ứng

Nếu phương án hạn chế xe tải trên 1 tấn từ 6h đến 22h được ban hành, ảnh hưởng lớn nhất đối với công trình xây dựng có thể không nằm ở giá vật liệu mà ở khả năng đưa vật liệu đến đúng thời điểm.

Nhà thầu vì vậy cần tính đồng thời ba yếu tố: khung giờ vận chuyển – khả năng tồn trữ – định mức sử dụng theo tiến độ. Với những hạng mục phù hợp, việc tăng sử dụng vật liệu đóng bao, vữa khô trộn sẵn và tổ chức kho trung chuyển có thể giúp giảm áp lực tập kết vật liệu rời tại công trình.

Trong điều kiện đô thị ngày càng siết chặt tổ chức giao thông, năng lực thi công không còn chỉ nằm ở đội thợ hay tốc độ xây dựng. Khả năng lập kế hoạch và chủ động nguồn vật tư cũng sẽ ngày càng quyết định việc công trình có duy trì được tiến độ hay không.